I. KHÁI QUÁT CHUNG
1. Thông tin chung:
- Tên nước: Cộng hoà Cameroon (the Republic of Cameroon)
- Thủ đô: Yaoundé
- Quốc khánh: 20/5/1972
- Vị trí địa lý: thuộc Trung Phi, phía Đông - Đông Bắc giáp Sát, CH Trung Phi, phía Tây Bắc giáp Nigeria, phía Tây Nam và Nam giáp Ghi-nê Xích đạo, Gabon và Cộng hòa Dân chủ Congo.
- Diện tích: 475.442 km2
- Khí hậu: thay đổi theo vùng, nóng ẩm xích đạo ở ven biển và nóng khô ở phía Bắc. Vùng ven biển là một trong những nơi có độ ẩm cao nhất thế giới với lượng mưa hàng năm lên tới 10.000 mm.
- Dân số: 30,03 triệu người (2025, theo IMF)
- Dân tộc: Gồm khoảng 240 dân tộc, chia thành 3 nhóm chính là người Ban-tu, Bán Ban-tu và Sudan.
- Ngôn ngữ: tiếng Pháp, tiếng Anh
- Đơn vị tiền tệ: CFA Franc (XAF) (1 USD = 589,28 XAF)
- GDP: 57,75 tỷ USD (2025, theo IMF)
- GDP/đầu người: 1.920 USD (2025, theo IMF)
- Tôn giáo: Thiên Chúa giáo 66,3 %, Hồi giáo 30,6 %...
- Cơ cấu hành chính: gồm 58 tỉnh, thành phố.
- Lãnh đạo chủ chốt:
+ Tổng thống: Paul Biya (từ tháng 11/1982, tái đắc cử các năm 1992, 1997, 2004, 2011, 2018 và 2025);
+ Thủ tướng: Joseph Dion Nguté (từ tháng 01/2019);
+ Chủ tịch Quốc hội (Hạ viện): Cavayé Yéguié Djibril (từ tháng 4/1992, tái đắc cử các năm 1997, 2002, 2007, 2010, 2013);
+ Chủ tịch Thượng viện: Marcel Niat Njifenji (từ tháng 6/2013, tái đắc cử 2021);
+ Bộ trưởng Quan hệ đối ngoại (Bộ Ngoại giao):
Lejeune Mbella Mbella (từ tháng 10/2015).
2. Khái quát lịch sử:
- Trong giai đoạn 1884-1916, một phần của Cameroon ngày nay là thuộc địa của Đức, với thủ đô Buea và sau đó là Yaoundé. Thất bại sau Chiến tranh thế giới thứ II buộc Đức phải trao phần lớn vùng lãnh thổ này cho Pháp và Anh chiếm phần nhỏ ở Tây Bắc, đều dưới danh nghĩa uỷ trị của Hội Quốc liên năm 1919.
- Năm 1948, Liên minh các dân tộc Cameroon được thành lập tại vùng thuộc Pháp, tiến hành chiến tranh du kích chống thực dân Pháp. Phần thuộc Anh được yêu cầu lựa chọn “hoặc sáp nhập vào Nigeria hoặc sáp nhập với Cameroon thuộc Pháp”.
- Ngày 01/01/1960, Cameroon thuộc Pháp giành độc lập và trở thành Cộng hoà Liên bang Cameroon. Cũng trong năm đó, Nigeria thuộc Anh tuyên bố độc lập. Sau quá trình thương lượng, phần phía Bắc Cameroon thuộc Anh sáp nhập vào Nigeria, thành bang Sardana ở Đông Bắc Nigeria ngày nay. Phần phía Nam Cameroon thuộc Anh sáp nhập vào Cộng hoà Liên bang Cameroon vào tháng 2/1961.
- Năm 1972, Cameroon thông qua Hiến pháp theo chế độ độc đảng. Tháng 12/1990, Cameroon chuyển sang thể chế đa đảng và tổ chức bầu cử
đa đảng lần đầu tiên vào tháng 10/1992.
3. Thể chế nhà nước, chế độ chính trị, đảng phái chính trị:
Thể chế nhà nước:
- Cameroon theo thể chế Cộng hoà Tổng thống. Theo Hiến pháp hiện hành, Tổng thống được dân bầu trực tiếp, nhiệm kỳ 7 năm. Tổng thống có quyền bổ nhiệm Thủ tướng - người đứng đầu Chính phủ và sẽ đệ trình Tổng thống thông qua danh sách nội các.
Các đảng lớn, đảng cầm quyền (hoặc liên minh cầm quyền): có khoảng 330 đảng phái chính trị tại Cameroon nhưng chỉ phần nhỏ trong số này thực sự hoạt động, tiêu biểu có:
+ Phong trào Dân chủ Nhân dân Cameroon (CPDM/RDPC): Đảng cầm quyền, thành lập năm 1985, tiền thân là Liên minh Dân tộc Cameroon (UNC) thành lập từ 1960, Chủ tịch Đảng là Tổng thống Paul Biya.
+ Mặt trận Dân chủ Xã hội (SDF): thành lập năm 1990, Chủ tịch Đảng là Ni John Fru Ndi.
+ Liên minh Dân tộc vì Dân chủ và Tiến bộ (UNDP): thành lập năm 1991, Chủ tịch Đảng là Bello Bouba Maigari.
4. Đặc điểm tình hình, chính sách:
4.1. Chính trị -xã hội:
- Tổng thống Paul Biya - Chủ tịch đảng Phong trào dân chủ nhân dân Cameroon (CPDM) nắm quyền từ tháng 11/1982, liên tục giành chiến thắng tại các kỳ bầu cử. Trong cuộc bầu cử Tổng thống diễn ra vào năm 2025, tình hình chính trị, an ninh khá căng thẳng, Tổng thống P.Biya tiếp tục tái đắc cử với nhiệm kỳ 7 năm.
- Tại các tỉnh nói tiếng Anh (Tây Bắc, Tây Nam), tình hình an ninh vẫn phức tạp do các phong trào đòi ly khai, tranh chấp lãnh thổ và hoạt động của tổ chức khủng bố Boko Haram dọc biên giới Nigeria.
4.2. Kinh tế:
- Cameroon thuộc các nước có thu nhập trung bình mức thấp, là nền kinh tế lớn nhất khu vực Trung Phi, chiếm khoảng 40% tổng GDP của Cộng đồng Kinh tế và Tiền tệ Trung Phi (CEMAC).
Nền kinh tế Cameroon tương đối đa dạng, trong đó các ngành kinh tế chính gồm dầu mỏ (trữ lượng 200 triệu thùng, là mặt hàng xuất khẩu chính, song năng lực sản xuất thời gian gần đây có xu hướng giảm chỉ đạt khoảng 70.000 thùng/ngày), khí đốt (bắt đầu đưa vào khai thác từ năm 2018), nông nghiệp (các mặt hàng chính gồm ca cao, cà phê, bông, dầu cọ…), gỗ (17 triệu ha rừng, lớn thứ 2 thế giới sau Brazil), khai thác khoáng sản (bô-xít, sắt, vàng,…).
+ Các sản phẩm xuất khẩu chính: dầu thô, gỗ, ca cao, nhôm, cà phê, bông…
+ Các sản phẩm nhập khẩu chính: máy móc, thiết bị điện, phương tiện vận tải, nhiên liệu, lương thực…
+ Các đối tác thương mại chính: Trung Quốc, Pháp, Nigeria, Hà Lan, Bỉ…
Thời gian gần đây, Cameroon thúc đẩy cải cách hành chính, tinh giản biên chế, nền tài chính, đẩy mạnh thực hiện Chiến lược phát triển quốc gia; nợ công nội địa tăng, lạm phát giảm dưới 3% nhưng thất nghiệp vẫn cao (70%).
5. Chính sách và quan hệ đối ngoại:
Chính sách đối ngoại của Cameroon tập trung vào việc duy trì mối quan hệ hoà bình và hợp tác với các quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới, trong đó duy trì quan hệ truyền thống với Pháp, Trung Quốc, EU, mở rộng hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc, Tunisia, Morocco...
Cameroon là thành viên của nhiều tổ chức đa phương, quốc tế, khu vực như Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết, Liên minh châu Phi, Cộng đồng kinh tế tiền tệ Trung Phi, Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, Tổ chức quốc tế Pháp ngữ, Khối thịnh vượng chung...
II. QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM
1. Quan hệ chính trị:
- Thiết lập quan hệ ngoại giao: Việt Nam và Cameroon thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 30/8/1972.
- Cơ quan đại diện: Đại sứ quán Việt Nam tại Nigeria kiêm nhiệm
Cameroon, Đại sứ quán Cameroon tại Trung Quốc kiêm nhiệm Việt Nam. - Hoạt động trao đổi đoàn:
+ Đoàn Việt Nam thăm Cameroon: Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang (2011); Đặc phái viên Chủ tịch nước/Thứ trưởng Ngoại giao Vũ Hồng Nam (2017); Đặc phái viên Thủ tướng/Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Quốc Cường (2019); Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ (2019).
+ Đoàn Cameroon thăm Việt Nam: Bộ trưởng Ngoại giao tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ 7 tại Hà Nội (1997); Bộ trưởng Giáo dục Cameroon tham gia đoàn các nước châu Phi khảo sát giáo dục tại Việt Nam (2006); Bộ trưởng Ngoại giao (2017).
2. Hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư:
Theo số liệu sơ bộ của Tổng Cục Hải quan, năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – Cameroon đạt 198.441.619 USD, trong đó nhập khẩu 125.333.358 USD (chủ yếu là gỗ và sản phẩm gỗ, quặng và khoáng sản, bông…), xuất khẩu 73.108.262 USD (thủy sản, hàng dệt may, gạo, xi măng, sắt thép, hàng rau quả…).
3. Cộng đồng Việt Nam tại Cameroon:
Số lượng người Việt Nam tại Cameroon khoảng 400 người, chủ yếu sang làm ăn theo hợp đồng ngắn hạn, không cư trú lâu dài.
4. Các Hiệp định, thỏa thuận đã ký kết giữa hai nước:
Hiệp định khung hợp tác song phương, Hiệp định miễn thị thực cho người mang hộ chiếu ngoại giao hoặc công vụ và Bản ghi nhớ hợp tác giữa hai Bộ Ngoại giao (12/2017).
Tháng 01/2026