I. KHÁI QUÁT CHUNG:
- Thông tin chung:
- Tên nước: Cộng hoà Liên bang Nigeria (Federal Republic of Nigeria)
- Thủ đô: Abuja
- Ngày Quốc khánh: 01/10/1960 (ngày Độc lập từ Anh)
- Vị trí địa lý: thuộc khu vực Tây Phi; phía Tây giáp Benin, phía Đông giáp Chad và Cameroon, phía Bắc giáp Niger, Nam giáp vịnh Guinea.
- Khí hậu: nóng ẩm, mưa nhiệt đới.
- Diện tích: 923.768 km2
- Dân số: 237 triệu người (2026, theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế-IMF).
- Dân tộc: 300 dân tộc lớn nhỏ, chia thành 3 nhóm chính gồm
Hausa-Fulani, Yoruba và Igbo. - Tôn giáo: Hồi giáo (50%), Thiên chúa giáo (40%); tín ngưỡng cổ truyền và các tôn giáo khác (10%).
- Ngôn ngữ chính thức: tiếng Anh.
- Đơn vị tiền tệ: Naira (NGN) (1 USD = 1.604 NGN).
GDP: 285 tỷ USD; GDP/đầu người: 1.380 USD/năm (2025, theo IMF).
- Lãnh đạo chủ chốt:
+ Tổng thống: Bola Ahmed Tinubu (từ tháng 5/2023);
+ Phó Tổng thống: Kashim Shettima (từ tháng 5/2023);
+ Chủ tịch Thượng viện: Godswill Obot Akpabio (từ tháng 6/2023);
+ Chủ tịch Hạ viện: Tajudeen Abbas (từ tháng 6/2023);
+ Bộ trưởng Ngoại giao: Yusuf Maitama Tuggar (từ tháng 8/2023).
2. Khái quát lịch sử:
- Năm 1849, đế quốc Anh xâm chiếm Nigeria, và đến năm 1914 đặt toàn bộ lãnh thổ Nigeria dưới sự cai trị chung của toàn quyền Anh. Từ năm 1920, nhất là sau chiến tranh thế giới II, phong trào đấu tranh đòi độc lập của nhân dân Nigeria nổi lên mạnh mẽ. Trước tình hình đó, Anh buộc phải để cho Nigeria được tự trị.
- Ngày 1/10/1960, Nigeria được Anh trao trả độc lập. Ông Abukaba Towoga Balawa làm Thủ tướng đầu tiên. Ngày 1/10/1963, Nigeria tuyên bố lấy tên là nước Cộng hoà Liên bang Nigeria, nằm trong Khối liên hiệp Anh.
3. Thể chế nhà nước, chế độ chính trị, đảng phái chính trị:
- Thể chế nhà nước: Cộng hòa Tổng thống. Tổng thống có nhiệm kỳ 4 năm, là người đứng đầu Chính phủ và Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang; được nắm quyền tối đa hai nhiệm kỳ liên tiếp.
- Danh sách các đảng phái chính: Đảng Dân chủ Nhân dân (PDP), Đảng Đại hội Những người tiến bộ (APC), Đảng Đại hội dân chủ Phi châu (ADC), Đảng Dân chủ hành động (ADP)… Đảng cầm quyền hiện nay là Đảng Đảng Đại hội Những người tiến bộ (APC) của Tổng thống Bola Ahmed Tinubu. Ngoài ra, còn có các đảng nhỏ khác như LP, NNPP, ADC (African Democratic Congress).
4. Đặc điểm tình hình, chính sách:
4.1. Chính trị - xã hội:
Giai đoạn từ 1988 đến 2011, Đảng Dân chủ Nhân dân (PDP) liên tục giành thắng lợi tại các cuộc bầu cử Tổng thống. Tuy nhiên, tại bầu cử Quốc hội và Tổng thống tháng 3/2015, ông Muhamadu Buhari của Đảng Đại hội Những người tiến bộ (APC) (đối lập với Đảng PDP) đã giành chiến thắng và sau đó tiếp tục tái đắc cử tại cuộc bầu cử tháng 02/2019.
Năm 2025, Nigeria xếp thứ 164/193 quốc gia và vùng lãnh thổ về Chỉ số Phát triển con người (HDI), theo báo cáo của UNDP.
Tháng 02/2023, ông Bola Ahmed Tinubu thuộc Đảng APC đã thắng cử và trở thành Tổng thống mới, nhiệm kỳ 2023-2027. Chính quyền Tổng thống B.A.Tinubu đẩy mạnh các chương trình cải cách kinh tế-xã hội và củng cố vị thế chính trị trước bầu cử Tổng thống năm 2027.
4.2. Kinh tế:
Năm 2022, Nigeria từng trở thành nền kinh tế lớn nhất châu Phi với GDP đạt 477,38 tỷ USD, vượt qua Ai Cập (đạt 476,74 tỷ USD) và Nam Phi (405,87 tỷ USD). Tuy nhiên, do biến động kinh tế trong nước, nền kinh tế của Nigeria hiện xếp ở vị trí thứ 4 toàn châu Phi. Tốc độ tăng trưởng GDP: 3,4 %; lạm phát: 24%; nợ công: 36% GDP (2025, theo IMF).
Nigeria có trữ lượng dầu khí lớn nhất châu Phi Nam Sahara (34 tỷ thùng và 2.000 tỷ m3 khí đốt tự nhiên). Dầu khí là ngành mũi nhọn, đóng góp tới 95% nguồn thu ngoại hối và phần lớn thu nhập của Chính phủ Nigeria. Ngoài ra, Nigeria còn có các loại khoáng sản khác như thiếc, quặng sắt, than đá, đá vôi, chì, kẽm, vàng...
Nigeria giàu tiềm năng phát triển nông nghiệp. Các sản phẩm nông nghiệp chính gồm: cacao, đậu phộng, cọ dừa, ngũ cốc, gạo, cao lương, hạt kê, đậu nành, sắn, cao su và khoai lang. Các ngành công nghiệp chính của Nigeria gồm: dầu khí, chế biến sản phẩm nông nghiệp và khoáng sản, dệt may, vật liệu xây dựng, da giày, hóa chất, phân bón và thiếc.
+ Các sản phẩm xuất khẩu chính: dầu khí, hóa chất, phụ tùng máy bay, tàu thuyền, bia rượu, nước uống có ga, hạt điều, thuốc lá, đồ da thuộc…
+ Các sản phẩm nhập khẩu chính: sản phẩm công nghiệp, máy móc, hóa chất…
+ Các đối tác thương mại chính: Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, Tây Ban Nha, Bỉ, Hà Lan.
4.3. Các vấn đề khác
* Vấn đề khủng bố: An ninh là mối quan ngại lớn nhất, đáng chú ý Boko Haram, ISWAP và các nhóm khủng bố khác. Nigeria thường xuyên đối mặt với nguy cơ mất an ninh do các cuộc tấn công khủng bố, bắt cóc. Từ năm 2010 tới nay, lực lượng Hồi giáo vũ trang cực đoan Boko Haram đã tiến hành nhiều vụ tấn công vũ trang, bắt cóc con tin nhằm vào lực lượng quân đội, cảnh sát và dân thường khiến ít nhất 20.000 người thiệt mạng, đồng thời mở rộng hoạt động sang lãnh thổ các nước láng giềng như Cameroon, Niger và Tchad. Chính quyền Nigeria đang đẩy mạnh triển khai các chiến dịch và tăng cường hợp tác với các nước khu vực để chống lại tổ chức khủng bố này.
4. Chính sách và quan hệ đối ngoại
Nigeria có đường lối đối ngoại rộng mở, là thành viên của nhiều tổ chức, diễn đàn quốc tế và khu vực như: Liên hợp quốc (UN), Phong trào Không liên kết (NAM), Tổ chức các nước Hồi giáo (OIC), AU, Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS), Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) …
Nigeria tham gia vào nhiều sáng kiến và nỗ lực giải quyết xung đột, gìn giữ hoà bình ở châu Phi; là một trong 05 nước đóng góp tài chính lớn nhất cho hoạt động của Liên minh châu Phi (AU) và là thành viên chủ chốt của Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) - tổ chức có trụ sở đóng tại thủ đô Abuja.
II. QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM
- Quan hệ chính trị:
- Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao: 25/5/1976 (Thông cáo ký tại Bắc Kinh giữa Đại sứ hai nước).
- Cơ quan đại diện: Nigeria mở Đại sứ quán tại Hà Nội tháng 7/2007. Việt Nam mở Đại sứ quán tại Abuja tháng 4/2008.
- Hoạt động trao đổi đoàn (cấp Bộ trưởng trở lên):
+ Đoàn Việt Nam thăm Nigeria: Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Cao Đức Phát - Đặc phái viên Chủ tịch nước (2010); Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ (10/2019);
+ Đoàn Nigeria thăm Việt Nam: Tổng thống Olusegun Obasanjo (2005); Bộ trưởng Công Thương (2009); Phó Tổng thống Yemni Osinbajo (12/2022).
+ Các hoạt động điện đàm: Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Hiệu với Quốc Vụ khanh Bộ Ngoại giao Nigeria Zubairu Dada (8/2021);
Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân với Phó Tổng thống Nigeria Yemni Osinbajo (9/2021).
+Trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Brazil (11/2024); Hội nghị thượng đỉnh BRICS mở rộng năm 2025 tại Brazil (7/2025), Thủ tướng Phạm Minh Chính có cuộc gặp song phương với Tổng thống Nigeria.
- Hợp tác kinh tế - thương mại – đầu tư:
Thương mại:
Năm 2024, kim ngạch thương mại song phương của Việt Nam và Nigeria đạt 1.029,9 triệu USD (trong đó kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 176,72 triệu USD, chủ yếu là chất dẻo nguyên liệu, hàng dệt may, điện thoại các loại và linh kiện, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; nhập khẩu đạt 853,2 triệu USD, chủ yếu là dầu thô, gỗ và sản phẩm gỗ, hạt điều, khí đốt hóa lỏng).
Theo số liệu sơ bộ của Tổng Cục Hải quan, năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – Nigeria đạt 1.094.158.504 USD, trong đó nhập khẩu 918.520.764 USD (chủ yếu là điều thô, dầu thô), xuất khẩu 175.637.740 USD (hàng dệt may, chất dẻo nguyên liệu...)
Đầu tư:
Đến hết tháng 11/2025, Nigeria có 44 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng số vốn 3,93 triệu USD, đứng thứ 87/153 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.
Nông nghiệp:
- Tháng 4/2011, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng một số Viện nghiên cứu, trường Đại học về nông nghiệp của Việt Nam đã ký với Nigeria Bản ghi nhớ hợp tác chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp (chuyển giao công nghệ sản xuất và trao đổi chuyên gia về giống cá, lúa, nấm). Tháng 6/2011, 04 chuyên gia nông nghiệp Việt Nam (thuỷ sản, nấm, lúa, cây ăn quả) đã sang Nigeria khảo sát thực địa trong khuôn khổ giai đoạn 1 của Bản ghi nhớ này.
- Năm 2013, đoàn đại biểu Bang Kogi của Nigeria sang tìm hiểu mô hình và học hỏi kinh nghiệm trồng lúa tại đồng bằng sông Cửu Long.
- Từ năm 2013, hai bên đã hình thành 01 dự án hợp tác cụ thể: “Tăng cường sản xuất lúa gạo đảm bảo an ninh lương thực cho bang Benue của Nigeria”, thời gian thực hiện dự kiến là 04 năm (từ 01/5/2013 đến 03/2017), với tổng kinh phí dự kiến gần 5 triệu USD do chính quyền Benue chi trả. Một số hoạt động ban đầu đã được triển khai nhưng do phía bạn có sự thay đổi nên dự án bị trì hoãn.
3. Các lĩnh vực hợp tác khác
Hợp tác tại các diễn đàn khu vực và đa phương:
Hai nước tích cực ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương. Gần đây, Nigeria ủng hộ Việt Nam làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021, thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2023-2025.
Hợp tác giáo dục - đào tạo:
Việt Nam đã đào tạo trên 200 sinh viên Nigeria tốt nghiệp khoa Hàng hải và đóng tàu tại Cao đẳng Bách Khoa Hải Phòng.
4. Cộng đồng người Việt Nam tại Nigeria
Hiện nay, có khoảng 300 công dân Việt Nam tại Nigeria, chủ yếu là lao động thời vụ qua làm ăn buôn bán, không cư trú ổn định lâu dài (kinh doanh tóc, quần áo, thu mua hạt điều, làm gỗ, phục vụ nhà hàng.
5. Các Hiệp định, thoả thuận đã ký kết giữa hai nước
Hiệp định, thoả thuận đã ký: Hiệp định thương mại (2001), Hiệp định hợp tác Kinh tế, Thương mại, Văn hóa, Khoa học và Công nghệ (2005), Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn giữa hai Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Nigeria (2010), Hiệp định miễn thị thực cho người mang hộ chiếu ngoại giao và công vụ (2019), Bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng (2022).
Tháng 01/2026